Zwolnienia grupowe odprawa i jej koszt dla firmy

Odprawa przy zwolnieniu grupowym wynosi jedno miesięczne wynagrodzenie przy stażu u danego pracodawcy poniżej 2 lat, dwa przy stażu od 2 do 8 lat i trzy powyżej 8 lat, ale nigdy więcej niż 15 minimalnych pensji z dnia rozwiązania umowy: 72 090 zł w 2026 roku i 74 250 zł od 1 stycznia 2027. Firma płaci ją w kwocie brutto bez składek ZUS, a pracownik płaci od niej podatek. Poniżej odprawa dla sześciu poziomów pensji, pełny koszt redukcji na przykładzie 18 osób i trzy decyzje, które najbardziej zmieniają ostateczny rachunek.

Wszystkie przepisy cytujemy z tekstu jednolitego ustawy o zwolnieniach grupowych ogłoszonego 10 września 2026 roku (Dz.U. 2026 poz. 1195). Daty i kwoty dla własnej firmy policzy planer zwolnienia grupowego.

Odprawa przy zwolnieniach grupowych według stażu

Liczy się staż u tego pracodawcy, a nie cały staż pracy z świadectw. Wlicza się do niego okres u poprzedniego pracodawcy tylko wtedy, gdy zmiana nastąpiła przez przejście zakładu pracy albo w innych sytuacjach, w których nowy pracodawca jest z mocy prawa następcą poprzedniego (art. 8 ust. 2 w związku z art. 36 § 1 z indeksem 1 k.p.). Osoba, która przepracowała w firmie 7 lat i 11 miesięcy, dostaje więc dwie pensje, a jej kolega po 8 latach i jednym dniu trzy.

Wynagrodzenie do odprawy liczy się jak ekwiwalent za niewykorzystany urlop (art. 8 ust. 3). Stałe składniki bierze się w wysokości z miesiąca rozwiązania umowy, a zmienne, takie jak premie i prowizje, uśrednia się z trzech miesięcy. Przy pensji z dużą częścią zmienną odprawa potrafi się więc wyraźnie różnić od kwoty z umowy.

Odprawa dla sześciu poziomów pensji

Sufit zaczyna działać przy trzech pensjach od wynagrodzenia wyższego niż 24 030 zł (w 2026) i przy dwóch pensjach od 36 045 zł. Przy jednej pensji w praktyce go nie ma. Pierwszy wiersz to minimalne wynagrodzenie, czyli najniższa odprawa, jaka może przysługiwać osobie na pełnym etacie. Przy części etatu odprawa jest proporcjonalnie niższa, bo liczy się od faktycznej pensji.

Maksymalna odprawa przy zwolnieniu grupowym w 2026 i 2027

Sufit z art. 8 ust. 4 liczy się od minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w dniu rozwiązania stosunku pracy, a nie w dniu wręczenia wypowiedzenia. Od 1 stycznia 2027 minimalne wynagrodzenie wynosi 4 950 zł (Dz.U. 2026 poz. 1213), więc sufit rośnie z 72 090 zł do 74 250 zł, o 2 160 zł na osobę.

To ma znaczenie przy każdej redukcji planowanej jesienią. Trzymiesięczne wypowiedzenie wręczone w październiku 2026 kończy się 31 stycznia 2027, bo okres miesięczny biegnie od pierwszego dnia następnego miesiąca (art. 30 § 2 z indeksem 1 k.p.). Dla dyrektora z pensją 30 000 zł i stażem powyżej 8 lat odprawa wyniesie wtedy 74 250 zł, a nie 72 090 zł. Przy kilku menedżerach różnica to kilka tysięcy złotych, które warto mieć w budżecie od początku, a nie odkryć w styczniu.

Ile kosztuje zwolnienie grupowe na przykładzie 18 osób

Odprawa to tylko część rachunku. Firma zatrudniająca 120 osób zwalnia 18 przy średniej pensji 8 000 zł brutto: 2 osoby ze stażem poniżej pół roku, 5 z rocznym, 3 z dwuletnim, 5 z pięcioletnim i 3 z ponad ośmioletnim. Związki dostają zawiadomienie 1 października 2026, porozumienie zapada w ostatnim dopuszczalnym dniu, a pierwsza umowa rozwiązuje się 20 listopada 2026.

Pensje za okres wypowiedzenia kosztują tu więcej niż same odprawy, bo osiem osób ma wypowiedzenie trzymiesięczne. Do tego dochodzą pozycje, których planer nie zgaduje: ekwiwalent za niewykorzystany urlop, dni wolne na szukanie pracy (dwa albo trzy dni robocze płatne, art. 37 k.p.) i ewentualny program outplacementu. Ile kosztuje taki program i kiedy przy 50 osobach przestaje być dobrowolny, opisaliśmy w tekście o koszcie outplacementu per osoba.

Trzy decyzje, które zmieniają rachunek

Skrócenie trzymiesięcznego wypowiedzenia. Przy zwolnieniu z przyczyn niedotyczących pracownika trzymiesięczne wypowiedzenie można skrócić do jednego miesiąca, a za pozostałe dwa zapłacić odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia (art. 36 z indeksem 1 § 1 k.p.). Koszt pieniężny jest podobny, ale stanowisko zwalnia się szybciej, a okres skrócony wlicza się pracownikowi do stażu. Odszkodowanie z tego tytułu, tak jak odprawa, nie jest podstawą składek.

Zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy. Pracodawca może odsunąć osobę od pracy do końca wypowiedzenia z zachowaniem wynagrodzenia (art. 36 z indeksem 2 k.p.). Nie zmniejsza to kosztu ani o złotówkę, ale ogranicza ryzyko, że rozgoryczona osoba przez trzy miesiące ma dostęp do klientów i systemów.

Porozumienie stron zamiast wypowiedzenia. Porozumienie z inicjatywy firmy nadal liczy się do progu zwolnienia grupowego (art. 1 ust. 2) i nie odbiera prawa do odprawy. Pozwala za to ustalić wcześniejszą datę rozstania i wyższą odprawę umowną w zamian za szybkie odejście. Warto wpisać do porozumienia, że kwota ponad ustawową jest odprawą dodatkową, żeby nie było sporu, czy ustawowa została w niej zawarta.

Odprawa a podatek i składki ZUS

Odprawa z tytułu zwolnienia grupowego jest opodatkowana. Ustawa o PIT wprost wyłącza ją ze zwolnienia dla odszkodowań (art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. b, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 592), więc firma jako płatnik pobiera zaliczkę jak od wynagrodzenia. Składek ZUS od odprawy się nie płaci: rozporządzenie o podstawie wymiaru składek wyłącza odprawy wypłacane w związku z rozwiązaniem stosunku pracy z przyczyn leżących po stronie pracodawcy (§ 2 ust. 1 pkt 3, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 316). Dla budżetu oznacza to prostą rzecz: odprawa kosztuje firmę dokładnie tyle, ile wynosi kwota brutto.

Kiedy wypłacić odprawę i czego pilnować po wypłacie

Odprawa staje się wymagalna z dniem rozwiązania stosunku pracy i w praktyce wypłaca się ją razem z ostatnim wynagrodzeniem. Ekwiwalent za urlop ma od 27 stycznia 2026 własny termin: w dniu wypłaty wynagrodzenia, a jeżeli ten dzień przypada przed rozwiązaniem umowy, w ciągu 10 dni od rozwiązania (art. 171 § 4 i 5 k.p.). Świadectwo pracy wydaje się w dniu ustania stosunku pracy (art. 97 § 1 k.p.).

Po wypłacie zostają dwa obowiązki, które ciągną się latami. Przez rok każda zwolniona osoba może zgłosić chęć powrotu i przy ponownym zatrudnianiu w tej samej grupie zawodowej ma pierwszeństwo przez 15 miesięcy od rozwiązania umowy (art. 9). A dokumentację pracowniczą osób zatrudnionych po 2018 roku przechowuje się przez 10 lat od końca roku, w którym umowa się rozwiązała (art. 94 pkt 9b k.p.). Przy kilkunastu teczkach naraz sensownie jest od razu przenieść je do systemu archiwizacji dokumentów firmowych z kalendarzem terminów przechowywania, zamiast zostawiać je w szafie działu, który właśnie się zmniejsza.

Po odprawach przychodzą opinie

Osiemnaście osób odchodzi w ciągu kilku tygodni i część z nich opisze to w internecie. Za rok, gdy firma znów będzie rekrutować, kandydat przeczyta najpierw te wpisy i nie będzie wiedział, że każdy zwolniony dostał ustawową odprawę, a część dodatkową. Na Zpracy opinie przechodzą moderację przed publikacją, a firma z profilem pracodawcy odpowiada pod każdą z nich własnym głosem i z faktami. Profil kosztuje 199 zł miesięcznie, czyli ułamek jednej odprawy.

Najczęstsze pytania

Jaka odprawa przy zwolnieniu grupowym?

Jedno miesięczne wynagrodzenie przy stażu u danego pracodawcy krótszym niż 2 lata, dwa przy stażu od 2 do 8 lat i trzy przy stażu ponad 8 lat (art. 8 ust. 1 ustawy o zwolnieniach grupowych). Kwota nie może przekroczyć 15 minimalnych wynagrodzeń z dnia rozwiązania umowy, czyli 72 090 zł w 2026 roku.

Maksymalna odprawa przy zwolnieniu grupowym

72 090 zł, gdy umowa rozwiązuje się w 2026 roku, i 74 250 zł, gdy rozwiązuje się od 1 stycznia 2027, bo sufit to piętnastokrotność minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w dniu rozwiązania stosunku pracy (art. 8 ust. 4). Liczy się data końca wypowiedzenia, nie data jego wręczenia.

Czy odprawa przy zwolnieniu grupowym jest opodatkowana?

Tak. Art. 21 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o PIT wprost wyłącza odprawy z ustawy o zwolnieniach grupowych ze zwolnienia podatkowego, więc pracodawca pobiera od nich zaliczkę na podatek. Składek ZUS od odprawy natomiast się nie płaci (§ 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia o podstawie wymiaru składek).

Jak liczona jest odprawa przy zwolnieniu grupowym?

Jak ekwiwalent za urlop (art. 8 ust. 3): stałe składniki pensji w wysokości z miesiąca rozwiązania umowy, zmienne składniki, takie jak premie i prowizje, średnio z trzech ostatnich miesięcy. Tak ustaloną miesięczną kwotę mnoży się przez 1, 2 albo 3 według stażu i porównuje z sufitem.

Minimalna odprawa przy zwolnieniu grupowym

Ustawa nie określa kwoty minimalnej. Najniższa odprawa to jedno miesięczne wynagrodzenie, a osoba na pełnym etacie nie może zarabiać mniej niż płaca minimalna, więc w 2026 roku to 4 806 zł. Przy niepełnym etacie odprawa jest odpowiednio niższa.

Odprawa a okres wypowiedzenia przy zwolnieniach grupowych

To dwie osobne należności. Za okres wypowiedzenia pracownik dostaje zwykłą pensję, a odprawę dodatkowo, w dniu rozwiązania umowy. Skrócenie trzymiesięcznego wypowiedzenia do miesiąca (art. 36 z indeksem 1 k.p.) nie zmniejsza odprawy, a za skrócony okres należy się odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia.