Jak sprawdzić, czy pracodawca płaci składki ZUS

Najprościej sprawdzisz, czy pracodawca płaci za Ciebie składki ZUS, logując się do eZUS (dawniej PUE ZUS) i wchodząc w panel Ubezpieczony. W zakładce „Ubezpieczenia i płatnicy" zobaczysz, czy pracodawca zgłosił Cię do ubezpieczeń, a w „Informacjach o stanie konta" sprawdzisz, czy składki faktycznie wpływają co miesiąc. To bezpłatne, zajmuje kilka minut i jest najpewniejszym dowodem, że Twoja praca jest w pełni zalegalizowana.

Nieopłacone składki to nie jest odległy, abstrakcyjny problem. To niższa emerytura, ryzyko braku zasiłku chorobowego, kłopot z kredytem i sytuacja, o której większość ludzi dowiaduje się dopiero wtedy, gdy próbuje skorzystać ze świadczenia. Dlatego warto sprawdzać składki na bieżąco, a nie raz na kilka lat. Poniżej pokazujemy, jak to zrobić krok po kroku i co możesz zrobić, gdy okaże się, że coś jest nie tak.

Jak sprawdzić składki ZUS przez eZUS krok po kroku

Konto w eZUS ma dziś praktycznie każda osoba ubezpieczona, a założysz je i zalogujesz się na kilka sposobów: przez login.gov.pl, profil zaufany, bankowość elektroniczną, aplikację mObywatel, e-dowód albo własny login i hasło. Po zalogowaniu przełącz się na rolę Ubezpieczony i wykonaj dwie rzeczy.

• Sprawdź zgłoszenie do ubezpieczeń. W zakładce „Ubezpieczenia i płatnicy" zobaczysz, kto zgłosił Cię do ZUS i od kiedy. Jeśli pracujesz, a nie ma tam Twojego pracodawcy, to pierwszy sygnał ostrzegawczy.
• Sprawdź stan konta. W „Informacjach o stanie konta osoby ubezpieczonej" wybierz rok, wejdź w szczegóły i otwórz podgląd dokumentu. Zobaczysz zewidencjonowane składki miesiąc po miesiącu. Dokument pobierzesz i wydrukujesz w PDF.

Dodatkowo co miesiąc masz prawo dostać od pracodawcy informację o odprowadzonych składkach, czyli dawne RMUA. Wielu pracodawców udostępnia ją w systemie kadrowym. Porównanie tego, co pokazuje pracodawca, z tym, co widać w eZUS, szybko ujawnia ewentualne rozbieżności.

Co zrobić, jeśli nie masz konta w eZUS

Jeśli nie chcesz zakładać konta online, możesz sprawdzić stan składek osobiście. W dowolnej placówce ZUS złożysz wniosek na druku ZUS US-7 o udzielenie informacji o danych zgromadzonych na koncie ubezpieczonego. Wniosek jest bezpłatny, a ZUS rozpatruje go zwykle w terminie do 7 dni. Ten sam druk pobierzesz ze strony internetowej ZUS.

Raz w roku ZUS wysyła też część ubezpieczonych informację o stanie konta pocztą lub udostępnia ją na koncie w eZUS. Warto ją przejrzeć, bo pokazuje zwaloryzowany kapitał emerytalny i sumę składek za dany rok.

Kiedy pracodawca ma obowiązek zgłosić Cię do ZUS

Pracodawca musi zgłosić pracownika do ubezpieczeń w ciągu 7 dni od nawiązania stosunku pracy. Dotyczy to umowy o pracę oraz, w odpowiednim zakresie, umowy zlecenia. Od zgłoszenia zaczyna biec obowiązek comiesięcznego naliczania i opłacania składek. Dlatego składki sprawdzisz sensownie dopiero po rozpoczęciu pracy, a nie przed rozmową. Zanim podpiszesz umowę, firmę weryfikujesz w inny sposób: w rejestrze i w opiniach. Zebraliśmy to w praktycznej instrukcji, jak sprawdzić pracodawcę przed podjęciem pracy.

Warto rozróżnić dwie sytuacje. Umowa o pracę zawsze oznacza pełne ubezpieczenie. Przy umowie zlecenia zakres składek zależy od tego, czy masz inny tytuł do ubezpieczeń, więc czasem odprowadzana jest tylko część składek, i to zgodnie z prawem. Umowa o dzieło co do zasady nie podlega składkom ZUS, choć płatnik musi ją zgłosić na formularzu RUD.

Co zrobić, gdy pracodawca nie płaci składek ZUS

Jeśli w eZUS widzisz, że pracodawca nie zgłosił Cię do ubezpieczeń albo składki nie wpływają, zacznij od rozmowy i pisemnego zapytania do działu kadr. Czasem chodzi o opóźnienie księgowe albo błąd w danych. Zachowaj korespondencję, bo może się przydać. Jeśli to nie pomaga, masz konkretne ścieżki.

• Zgłoszenie do ZUS. Możesz zawiadomić ZUS, który przeprowadzi postępowanie wyjaśniające i może wszcząć kontrolę u płatnika. ZUS ma narzędzia, by dochodzić zaległych składek od pracodawcy.
• Skarga do Państwowej Inspekcji Pracy. PIP kontroluje legalność zatrudnienia. Skargę możesz złożyć anonimowo, a inspektor nie ujawnia pracodawcy, kto ją złożył.
• Droga sądowa. W poważnych przypadkach możesz dochodzić ustalenia istnienia stosunku pracy i zaległych składek przed sądem pracy.

Problem z niepłaceniem składek często idzie w parze z innymi kłopotami z wypłatą. Jeśli dotyczy Cię również zaległe wynagrodzenie, opisaliśmy osobno, co zrobić, gdy pracodawca nie wypłacił wynagrodzenia.

Jak sprawdzić składki, gdy jesteś na działalności

Na jednoosobowej działalności składki odprowadzasz sam, więc weryfikacja wygląda inaczej: w eZUS sprawdzasz, czy Twoje własne wpłaty zostały poprawnie rozliczone i czy nie masz zaległości. To ważne zwłaszcza przy dobrowolnym ubezpieczeniu chorobowym, bo jeden nieopłacony miesiąc potrafi je przerwać i pozbawić Cię prawa do zasiłku. Dobrą praktyką jest comiesięczne sprawdzanie salda po zaksięgowaniu przelewu do ZUS.

Jeśli zastanawiasz się nad przejściem z etatu na kontrakt, pamiętaj, że wraz ze składkami przejmujesz cały ciężar rozliczeń. Więcej o tej różnicy piszemy w tekście o umowie B2B a umowie o pracę. Zanim zdecydujesz, warto też sprawdzić, czy firma, z którą masz współpracować, jest wiarygodna, i przejrzeć opinie o firmach oraz jej wpis w rejestrze.

Najczęstsze pytania

Czy sprawdzenie składek w ZUS jest płatne? Nie. Dostęp do konta w eZUS jest bezpłatny, a wniosek ZUS US-7 w placówce również nie kosztuje nic. Nie musisz korzystać z żadnych płatnych pośredników.

Jak często sprawdzać składki? Wystarczy raz na kilka miesięcy, a przy nowym pracodawcy zaraz po pierwszej wypłacie, żeby upewnić się, że zgłoszenie i pierwsza składka faktycznie się pojawiły.

Czy pracodawca dowie się, że sprawdzałem swoje składki? Nie. Konto w eZUS jest Twoje, a wgląd w stan konta ubezpieczonego to Twoje prawo. Pracodawca nie dostaje o tym żadnej informacji.