Nieobecność w pracy
Nieobecność nieusprawiedliwiona w pracy i potrącenie z pensji
Nieobecność jest nieusprawiedliwiona, gdy pracownik nie zawiadomił firmy najpóźniej w drugim dniu albo nie przedstawił dowodu. Za ten czas nie płacisz wynagrodzenia (art. 80 k.p.), a przy dłuższej absencji możesz nałożyć karę porządkową lub rozwiązać umowę z art. 52 k.p. Poniżej terminy, wzór liczenia potrącenia i kolejność działań.
Kolejność działań pracodawcy
- Dzień 1 i 2Zawiadomienie. Pracownik zawiadamia o przyczynie nieobecności nie później niż w drugim dniu (§ 2 ust. 2 rozp.). Odnotuj datę, godzinę i sposób kontaktu.
- Po powrocieDowód. Zwolnienie lekarskie, decyzja sanepidu, oświadczenie o opiece nad dzieckiem lub inny dowód z § 3 rozporządzenia. Brak dowodu zostawia nieobecność jako nieusprawiedliwioną.
- Przy wypłaciePotrącenie. Pomniejsz pensję o godziny nieobecności zgodnie z art. 80 k.p. i opisz to w ewidencji czasu pracy kodem NN.
- W ciągu 2 tygodniKara porządkowa. Karę upomnienia, nagany lub pieniężną można nałożyć w ciągu 2 tygodni od dowiedzenia się o przewinieniu i 3 miesięcy od jego popełnienia (art. 109 § 2).
- W ciągu miesiącaZwolnienie dyscyplinarne. Przy ciężkim naruszeniu obowiązków rozwiązanie bez wypowiedzenia z art. 52 § 1 pkt 1 złożysz w ciągu miesiąca od dowiedzenia się o fakcie (art. 52 § 2).
Art. 80, 52, 108 i 109 k.p. · Rozporządzenie MPiPS z 15 maja 1996 r. (Dz.U. nr 60, poz. 281)
2. dzień
termin zawiadomienia
0 zł
wynagrodzenia za czas nieobecności
2 tygodnie
na karę porządkową
1 miesiąc
na dyscyplinarkę z art. 52
Usprawiedliwienie
Kiedy nieobecność jest usprawiedliwiona, a kiedy nie
Kodeks pracy nie definiuje nieobecności nieusprawiedliwionej. Odpowiedź wynika z rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 15 maja 1996 r. Pracownik, który nie może stawić się do pracy, ma niezwłocznie zawiadomić pracodawcę o przyczynie i przewidywanym czasie nieobecności, nie później niż w drugim dniu (§ 2 ust. 2). Jeżeli przepisy obowiązujące w firmie nie wskazują sposobu zawiadomienia, wystarczy kontakt osobisty, przez inną osobę, telefoniczny, przez inny środek łączności albo pocztą, a przy wysyłce listownej liczy się data stempla pocztowego.
Samo zawiadomienie nie zamyka sprawy. Usprawiedliwieniem są dowody z § 3: zwolnienie lekarskie, decyzja inspektora sanitarnego o odosobnieniu, oświadczenie pracownika o opiece nad zdrowym dzieckiem do lat 8 przy nieprzewidzianym zamknięciu żłobka, przedszkola lub szkoły, a także wezwanie organu państwowego. Inne przyczyny zgłoszone przez pracownika musi uznać pracodawca. Jeżeli ich nie uzna, nieobecność pozostaje nieusprawiedliwiona.
Spóźnione zawiadomienie nie przesądza o niczym z góry. Rozporządzenie dopuszcza usprawiedliwienie opóźnienia szczególnymi okolicznościami, na przykład ciężką chorobą połączoną z brakiem domowników (§ 2 ust. 3). Dlatego przed jakąkolwiek decyzją zapytaj pracownika o przyczynę, zapisz odpowiedź i dopiero wtedy kwalifikuj nieobecność. Gdy pracownik w ogóle się nie odzywa, wchodzisz w sytuację opisaną na stronie pracownik nie przychodzi do pracy i jak go zwolnić.
Wypłata
Jak policzyć potrącenie z pensji za nieobecność nieusprawiedliwioną
Art. 80 k.p. mówi, że wynagrodzenie przysługuje za pracę wykonaną, a za czas niewykonywania pracy tylko wtedy, gdy przepisy tak stanowią. Przy pensji miesięcznej w stałej kwocie firmy pomniejszają ją o część odpowiadającą godzinom nieobecności. Najczęściej stosuje się podział pensji przez liczbę godzin do przepracowania w danym miesiącu, a potem mnożenie przez godziny nieobecności. Sposób wpisz do regulaminu wynagradzania, żeby wypłaty były powtarzalne.
| Nieobecność | Godziny | Stawka za godzinę | Pomniejszenie brutto |
|---|---|---|---|
| 1 dzień | 8 | 47,62 zł | 380,95 zł |
| 2 dni | 16 | 47,62 zł | 761,90 zł |
| 3 dni | 24 | 47,62 zł | 1 142,86 zł |
Przykład: pensja 8 000 zł brutto, miesiąc z 168 godzinami do przepracowania, stawka 8 000 zł / 168 h = 47,62 zł. Wartości zaokrąglone do grosza, bez składek. Przy godzinach rozliczanych ręcznie sprawdź jeszcze, jak nieobecność wpływa na kalkulator wynagrodzeń brutto netto.
Składki ZUS i zaliczkę na podatek naliczasz od wynagrodzenia faktycznie wypłaconego po pomniejszeniu. Oznacza to, że potrącenie zmniejsza nie tylko wypłatę netto, ale i koszt pracodawcy. Jeżeli nieobecność dotyczyła zwolnienia lekarskiego, które pracownik dostarczył później, wypłatę korygujesz w następnym miesiącu, więc zachowaj zapis, kiedy dokument wpłynął. Kontrola zwolnień jest osobnym tematem, opisanym w materiale o kontroli zwolnienia lekarskiego.
Konsekwencje
Kary porządkowe i zwolnienie za nieusprawiedliwioną nieobecność
| Narzędzie | Kiedy stosować | Termin | Podstawa |
|---|---|---|---|
| Upomnienie lub nagana | Pierwsza, krótka nieobecność bez zawiadomienia | 2 tygodnie od dowiedzenia się, 3 miesiące od przewinienia | Art. 108 i 109 k.p. |
| Kara pieniężna | Gdy regulamin pracy lub obwieszczenie ją przewiduje | Te same terminy, limit 1 dzień pensji za przewinienie | Art. 108 § 2 i 3 k.p. |
| Zwolnienie dyscyplinarne | Dłuższa nieobecność bez kontaktu, ciężkie naruszenie obowiązków | 1 miesiąc od dowiedzenia się o fakcie | Art. 52 § 1 pkt 1 i § 2 k.p. |
Kara musi być poprzedzona wysłuchaniem pracownika, a zawiadomienie o niej wysyłasz na piśmie z pouczeniem o prawie sprzeciwu w ciągu 7 dni (art. 109 § 1 do 3). Wpływy z kar pieniężnych idą na poprawę bezpieczeństwa i higieny pracy, nie do budżetu firmy. Przy zwolnieniu dyscyplinarnym liczy się precyzyjny opis przyczyny w oświadczeniu, więc wcześniej zajrzyj do strony o zwolnieniu dyscyplinarnym i jego skutkach. Zapis o karach i sposobie zawiadamiania o nieobecności należy do regulaminu pracy, ale obowiązek jego wydania zależy od liczby pracowników.
Plan Pracodawca
Pracownik po konflikcie często pisze opinię o firmie
Po potrąceniu z pensji albo zwolnieniu dyscyplinarnym część osób publikuje ocenę pracodawcy. Z profilem pracodawcy dostajesz powiadomienie o każdej nowej opinii i odpowiadasz oficjalnie pod nią, zanim zobaczy ją kandydat.
Co obejmuje profil
- Powiadomienie o każdej nowej opinii o firmie.
- Oficjalna odpowiedź pracodawcy widoczna pod opinią.
- Profil firmy z danymi z rejestrów publicznych.
Najczęstsze pytania
Pytania pracodawców o nieobecność nieusprawiedliwioną
Co to jest nieobecność nieusprawiedliwiona w pracy?
To niestawienie się do pracy bez uznanej przez pracodawcę przyczyny. Przyczyna może być prawdziwa, ale nieobecność jest nieusprawiedliwiona, jeśli pracownik nie zawiadomił firmy w terminie albo nie przedstawił dowodu. Pracodawca nie płaci wtedy za ten czas (art. 80 k.p.) i może wyciągnąć konsekwencje porządkowe.
W jakim terminie pracownik musi usprawiedliwić nieobecność?
Pracownik ma niezwłocznie zawiadomić pracodawcę o przyczynie i przewidywanym czasie nieobecności, nie później niż w drugim dniu nieobecności (§ 2 ust. 2 rozporządzenia z 15 maja 1996 r.). Jeśli regulamin nie wskazuje sposobu, wystarczy telefon, wiadomość lub osoba trzecia. Dowód, na przykład zwolnienie lekarskie, dostarcza po powrocie.
Czy za nieobecność nieusprawiedliwioną należy się wynagrodzenie?
Nie. Zgodnie z art. 80 k.p. wynagrodzenie przysługuje za pracę wykonaną, a za czas niewykonywania pracy tylko wtedy, gdy przepis tak stanowi. Przy nieobecności nieusprawiedliwionej żaden przepis tego nie przewiduje, więc pracodawca pomniejsza pensję proporcjonalnie do godzin, w których pracownika nie było.
Ile dni nieobecności nieusprawiedliwionej uprawnia do zwolnienia dyscyplinarnego?
Kodeks pracy nie podaje liczby dni. Podstawą jest art. 52 § 1 pkt 1 k.p., czyli ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych. Sądy oceniają to indywidualnie, a za ciężkie naruszenie uznają zwykle kilkudniową nieobecność bez kontaktu z firmą. Oświadczenie trzeba złożyć w ciągu miesiąca od dowiedzenia się o fakcie (art. 52 § 2).
Jak oznaczyć nieobecność nieusprawiedliwioną w ewidencji czasu pracy?
Ewidencja czasu pracy musi pokazywać dni i godziny, w których pracownik był nieobecny, z podaniem rodzaju nieobecności. W praktyce firmy stosują oznaczenie NN i dopiero po usprawiedliwieniu poprawiają wpis na właściwy kod. Zachowaj datę zawiadomienia i dowody, bo od nich zależy, czy potrącenie z pensji było zasadne.
Czy pracodawca może ukarać pracownika za nieusprawiedliwioną nieobecność?
Tak, ale tylko karami przewidzianymi w art. 108 k.p.: upomnieniem lub naganą, a za nieobecność nieusprawiedliwioną także karą pieniężną, o ile przewiduje ją regulamin pracy albo obwieszczenie. Kara pieniężna za jedno przewinienie nie może przekraczać jednodniowego wynagrodzenia, a łącznie dziesiątej części pensji po potrąceniach.
Czy nieusprawiedliwiona nieobecność wpływa na urlop wypoczynkowy?
Sama nieobecność nieusprawiedliwiona nie skraca wymiaru urlopu, bo ten wynika z art. 154 k.p. i stażu pracy. Zmienia się natomiast wynagrodzenie za dni nieobecności i sposób liczenia wypłaty.
Powiązane strony
Uporządkuj pozostałe sprawy kadrowe
Pracownik nie przychodzi do pracy
Terminy pracodawcy przy braku kontaktu i porzuceniu pracy.
Zobacz →Zwolnienie dyscyplinarne
Przesłanki z art. 52 k.p., termin miesiąca i treść oświadczenia.
Zobacz →Nagana dla pracownika
Tryb nakładania kar porządkowych krok po kroku.
Zobacz →Regulamin pracy
Gdzie zapisać zasady zawiadamiania o nieobecności i kary pieniężne.
Zobacz →Dla pracodawców
Powiadomienia o nowych opiniach i oficjalne odpowiedzi firmy.
Zobacz →Podstawy prawne to art. 52, 80, 108 i 109 Kodeksu pracy oraz rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 15 maja 1996 r. w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy (Dz.U. nr 60, poz. 281). Stanowisko inspekcji w sprawach czasu pracy znajdziesz na stronie Państwowej Inspekcji Pracy. Przed wdrożeniem w konkretnej firmie sprawdź aktualne brzmienie przepisów i orzecznictwo.