Po umowie zlecenia nie dostaniesz świadectwa pracy. Ten dokument przysługuje wyłącznie z umowy o pracę. Zleceniobiorca może natomiast poprosić zleceniodawcę o zaświadczenie o okresie i charakterze współpracy oraz o osiągniętych przychodach. Takie zaświadczenie potwierdza dochód wobec banku czy urzędu, ale nie buduje stażu pracowniczego w rozumieniu Kodeksu pracy.
To jedno z najczęstszych nieporozumień na polskim rynku pracy. Osoby pracujące latami na zleceniu przychodzą po świadectwo pracy i słyszą, że im nie przysługuje. Formalnie zleceniodawca ma rację, ale to nie znaczy, że zostajesz bez dokumentów. Poniżej: co dokładnie możesz dostać, jak o to poprosić i co ten okres realnie daje przy emeryturze, urlopie i kolejnej pracy.
Dlaczego zlecenie nie daje świadectwa pracy
Świadectwo pracy wynika z art. 97 Kodeksu pracy i dotyczy stosunku pracy, czyli umowy o pracę. Umowa zlecenia i umowa o dzieło to umowy cywilnoprawne z Kodeksu cywilnego. Nie ma tu pracodawcy i pracownika, tylko zleceniodawca i zleceniobiorca, a Kodeks pracy w ogóle się do nich nie stosuje.
Konsekwencje idą dalej niż sam papier. Przy zleceniu nie ma prawa do urlopu wypoczynkowego, okresu wypowiedzenia z Kodeksu pracy, ekwiwalentu za urlop ani odprawy. Nie ma też ochrony przed rozwiązaniem umowy w czasie choroby czy ciąży. To główny powód, dla którego część firm woli zlecenie od etatu, nawet gdy praca ma wszystkie cechy zatrudnienia pracowniczego.
| Uprawnienie | Umowa o pracę | Umowa zlecenia |
|---|---|---|
| Świadectwo pracy | Tak, obowiązkowo | Nie, tylko zaświadczenie na wniosek |
| Urlop wypoczynkowy | Tak, płatny | Nie, chyba że zapisano w umowie |
| Okres wypowiedzenia z KP | Tak, zależny od stażu | Nie, obowiązują zapisy umowy |
| Minimalna stawka | Minimalne wynagrodzenie miesięczne | Minimalna stawka godzinowa |
| Składki emerytalne i rentowe | Tak, obowiązkowo | Tak, z wyjątkami dla uczniów i studentów do 26 lat |
| Staż pracy z Kodeksu pracy | Tak | Nie wprost, patrz niżej |
Jakie zaświadczenie możesz dostać zamiast świadectwa
Zleceniodawca nie ma ustawowego obowiązku wydania świadectwa pracy, ale w praktyce wydaje zaświadczenie o współpracy, jeśli o nie poprosisz. Warto zadbać, żeby zawierało konkrety, bo dokument bez liczb niewiele daje.
- Okres współpracy. Daty rozpoczęcia i zakończenia, a przy kilku umowach każdy okres osobno.
- Zakres czynności. Co faktycznie robiłeś, opisane na tyle konkretnie, żeby dokument potwierdzał doświadczenie.
- Wysokość wynagrodzenia. Kwoty za poszczególne miesiące albo suma za cały okres, brutto. To najczęściej wymagana część przy kredycie i najmie.
- Informacja o odprowadzanych składkach. Przydaje się przy ustalaniu uprawnień do świadczeń z ZUS.
O zaświadczenie najlepiej poprosić na piśmie albo mailem, zanim kontakt z firmą się rozluźni. Po roku od zakończenia zlecenia dotarcie do właściwej osoby bywa trudniejsze niż samo wystawienie dokumentu. Jeżeli współpraca kończy się formalnie, warto od razu podpisać dokumenty elektronicznie i mieć je w jednym miejscu razem z umową.
Czy okres zlecenia liczy się do stażu pracy
Tu w ostatnich latach sporo się zmieniło i warto rozróżnić dwie rzeczy.
Do stażu ubezpieczeniowego w ZUS, czyli tego, który decyduje o emeryturze, okresy zlecenia z odprowadzanymi składkami liczą się od zawsze. ZUS widzi je na Twoim koncie ubezpieczonego niezależnie od tego, czy masz jakikolwiek papier od zleceniodawcy. Jak sprawdzić te dane, opisujemy w poradniku o tym, jak sprawdzić, czy pracodawca płaci składki ZUS.
Do stażu pracowniczego, od którego zależą uprawnienia z Kodeksu pracy, zlecenie tradycyjnie się nie liczyło. Od 2026 roku okresy zlecenia i prowadzenia działalności gospodarczej wliczają się do ogólnego stażu pracy na potrzeby części uprawnień, na przykład wymiaru urlopu wypoczynkowego czy dodatku stażowego. Nie oznacza to jednak, że wydłużają okres wypowiedzenia u nowego pracodawcy, bo ten liczy się od zatrudnienia w konkretnej firmie. Zestawienie okresów wypowiedzenia znajdziesz w tekście o tym, ile trwa okres wypowiedzenia umowy o pracę.
Kiedy zlecenie powinno być umową o pracę
Jeżeli pracujesz w wyznaczonych godzinach, w miejscu wskazanym przez firmę i pod bieżącym kierownictwem przełożonego, to praca ma cechy stosunku pracy, niezależnie od tego, co jest napisane na umowie. Kodeks pracy zakazuje zastępowania umowy o pracę umową cywilnoprawną przy zachowaniu tych warunków.
Możesz złożyć skargę do Państwowej Inspekcji Pracy, która kontroluje takie przypadki i może nałożyć na pracodawcę grzywnę. Możesz też wystąpić do sądu pracy z powództwem o ustalenie istnienia stosunku pracy. Wygrana oznacza, że okres współpracy traktuje się jak zatrudnienie na etacie ze wszystkimi tego skutkami, łącznie z prawem do świadectwa pracy i ekwiwalentu za urlop. Gdzie kierować takie zgłoszenia, tłumaczymy w tekście o tym, gdzie zgłosić nieuczciwego pracodawcę.
Gdy zleceniodawca nie płaci
Przy zleceniu nie działa ochrona wynagrodzenia z Kodeksu pracy, więc niezapłacona faktura albo rachunek to zwykły dług cywilnoprawny. Zacznij od wezwania do zapłaty z konkretnym terminem, wysłanego listem poleconym albo mailem z potwierdzeniem. To dokument, który przyda się na każdym kolejnym etapie.
Jeżeli wezwanie nie działa, drogą jest postępowanie cywilne, w tym uproszczone postępowanie w elektronicznym postępowaniu upominawczym. Przy zleceniach rozliczanych fakturą część osób decyduje się też sprzedać niezapłaconą fakturę zamiast czekać na wynik windykacji. Wybór zależy głównie od tego, jak szybko potrzebujesz pieniędzy i jak wypłacalny jest kontrahent.
Co warto ustalić przed podpisaniem zlecenia
Zlecenie nie jest gorszą umową samo w sobie. Bywa dobrym rozwiązaniem przy pracy dodatkowej, projektowej albo tam, gdzie zależy Ci na elastyczności. Problem zaczyna się wtedy, gdy dostajesz zlecenie w miejsce etatu i nikt Cię nie uprzedza, czego nie będziesz mieć.
- Sposób i termin wypowiedzenia. Zlecenie można wypowiedzieć w każdej chwili, chyba że umowa stanowi inaczej. Sprawdź, jak to zapisano.
- Stawka i sposób rozliczenia. Minimalna stawka godzinowa obowiązuje także przy zleceniu, wraz z obowiązkiem ewidencji godzin.
- Składki i ubezpieczenie. Ustal, czy zgłoszenie do ZUS obejmuje ubezpieczenie chorobowe, bo bez niego nie ma zasiłku w razie choroby.
- Dokumenty na koniec. Zapisz w umowie, że po zakończeniu współpracy dostaniesz zaświadczenie o jej okresie i zakresie.
Różnice między formami zatrudnienia i sposób ich przeliczenia opisaliśmy szerzej w tekście o tym, co sprawdzić przy umowie B2B i umowie o pracę. Jeśli natomiast kończysz właśnie etat i czekasz na dokumenty, wszystkie terminy zebraliśmy na stronie o świadectwie pracy. Zanim podpiszesz kolejną umowę, warto też sprawdzić pracodawcę i przeczytać opinie pracowników o firmie.
Zpracy · Sprawdź firmę
Sprawdź pracodawcę, zanim zaaplikujesz
Zweryfikowane, moderowane opinie o firmach, realne widełki płacowe i ocena kultury w jednym świadectwie firmy. Z prawem do odpowiedzi pracodawcy i zgodnie z RODO.