Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron nie odbiera automatycznie prawa do odprawy. Odprawa ustawowa należy się, gdy pracodawca zatrudnia co najmniej 20 pracowników, a wyłączną przyczyną rozstania są okoliczności niedotyczące pracownika, na przykład likwidacja stanowiska. Sama nazwa dokumentu nie przesądza sprawy, liczy się rzeczywisty powód zakończenia współpracy.
To ważne rozróżnienie, bo wielu pracowników podpisuje porozumienie w przekonaniu, że traci prawo do odprawy, i nie upomina się o pieniądze, które im się należą. Poniżej tłumaczymy, kiedy odprawa przysługuje, ile wynosi i co porozumienie zmienia w prawie do zasiłku dla bezrobotnych w 2026 roku.
Kiedy odprawa przysługuje przy porozumieniu stron
Odprawa pieniężna wynika z ustawy o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników. Żeby się należała, muszą być spełnione dwa warunki jednocześnie:
- Pracodawca zatrudnia co najmniej 20 pracowników. W mniejszych firmach ustawowa odprawa co do zasady nie przysługuje.
- Wyłączną przyczyną rozstania jest strona pracodawcy. Chodzi o powody niedotyczące pracownika, takie jak likwidacja stanowiska, redukcja etatów, zmiany organizacyjne czy trudna sytuacja firmy.
Kluczowe jest to, że odprawa może się należeć także przy porozumieniu stron, a nie tylko przy wypowiedzeniu ze strony pracodawcy. Jeśli firma proponuje porozumienie, bo likwiduje Twoje stanowisko, to rzeczywistą przyczyną jest jej decyzja, a nie Twoja wola. W takiej sytuacji odprawa przysługuje, mimo że formalnie umowa kończy się za porozumieniem. Dlatego warto, aby w treści porozumienia znalazła się przyczyna leżąca po stronie pracodawcy. Jeśli to Ty z własnej inicjatywy odchodzisz z powodów osobistych, odprawa się nie należy.
Ile wynosi odprawa
Wysokość odprawy ustawowej zależy od stażu u danego pracodawcy i liczy się jako wielokrotność miesięcznego wynagrodzenia.
| Staż u pracodawcy | Wysokość odprawy |
|---|---|
| Krócej niż 2 lata | Jednomiesięczne wynagrodzenie |
| Od 2 do 8 lat | Dwumiesięczne wynagrodzenie |
| Ponad 8 lat | Trzymiesięczne wynagrodzenie |
Odprawę liczy się jak ekwiwalent za urlop, czyli od pełnego wynagrodzenia ze składnikami. Ustawa przewiduje górny limit: odprawa nie może przekroczyć piętnastokrotności minimalnego wynagrodzenia, co w 2026 roku daje ponad 72 tysiące złotych brutto. Warto pamiętać, że to minimum ustawowe. Regulamin firmy, układ zbiorowy albo indywidualne porozumienie mogą przewidywać kwoty wyższe.
Porozumienie stron a zasiłek dla bezrobotnych
Sposób rozstania wpływa też na zasiłek. Co do zasady, jeśli rozwiążesz umowę za porozumieniem stron, prawo do zasiłku dla bezrobotnych otrzymasz dopiero po 90 dniach od rejestracji w urzędzie pracy. To tak zwany okres wyczekiwania i o tę różnicę łatwo się potknąć, planując budżet po odejściu.
Jest jednak istotny wyjątek. Okres wyczekiwania nie obejmuje sytuacji, w której porozumienie nastąpiło z przyczyn leżących po stronie pracodawcy, na przykład w ramach zwolnień z powodu likwidacji stanowiska. Wtedy zasiłek przysługuje na zwykłych zasadach, bez 90-dniowej karencji. To kolejny powód, dla którego rzeczywista przyczyna wpisana do porozumienia ma tak duże znaczenie. Sam zasiłek przysługuje osobom, które w ciągu 18 miesięcy przed rejestracją przepracowały co najmniej 365 dni z opłacanymi składkami na Fundusz Pracy i zarabiały co najmniej minimalne wynagrodzenie.
Na co uważać w treści porozumienia
Porozumienie stron jest wygodne, bo pozwala zakończyć umowę w dowolnym terminie i bez okresu wypowiedzenia. Dla porównania warto wiedzieć, ile trwa okres wypowiedzenia umowy o pracę, bo to właśnie z tego terminu rezygnujesz, podpisując porozumienie. Ma ono jednak minusy: nie chroni Cię tak jak wypowiedzenie i trudniej je później podważyć. Zanim podpiszesz, sprawdź kilka rzeczy.
- Przyczyna rozstania. Jeśli inicjatywa wychodzi od firmy, dopilnuj, aby powód po stronie pracodawcy był wpisany do dokumentu. To on decyduje o odprawie i o zasiłku bez karencji.
- Data i rozliczenia. Ustal termin zakończenia, wypłatę ekwiwalentu za niewykorzystany urlop i sposób rozliczenia premii.
- Świadectwo pracy. Upewnij się, że otrzymasz je w terminie i z poprawną podstawą rozwiązania umowy. Co dokładnie musi zawierać świadectwo pracy i ile masz czasu na jego sprostowanie, sprawdzisz przed podpisaniem.
- Spokój na decyzję. Nie podpisuj pod presją tu i teraz. Masz prawo poprosić o czas na przeczytanie dokumentu.
Jeśli wszystko się zgadza, samo podpisanie może przebiegać nawet zdalnie. Coraz częściej firmy pozwalają podpisać porozumienie elektronicznie, co skraca formalności i ułatwia zachowanie kopii dla siebie. Zadbaj tylko o to, żeby Twój egzemplarz był podpisany przez obie strony.
Zanim odejdziesz, sprawdź kolejnego pracodawcę
Odejście za porozumieniem stron ma sens, gdy masz plan na kolejny krok. Zanim zwiążesz się z nową firmą, warto sprawdzić pracodawcę w rejestrach i przeczytać opinie pracowników, żeby nie zamienić jednego problemu na drugi. Jeśli odchodzisz z powodu atmosfery, opisz to potem uczciwie i oceń pracodawcę, bo Twoja opinia pomaga innym kandydatom podjąć lepszą decyzję.
Zpracy · Sprawdź firmę
Sprawdź pracodawcę, zanim zaaplikujesz
Zweryfikowane, moderowane opinie o firmach, realne widełki płacowe i ocena kultury w jednym świadectwie firmy. Z prawem do odpowiedzi pracodawcy i zgodnie z RODO.