Zpracy.

Umowy i rozstania

Umowa o pracę na zastępstwo a ciąża i okres wypowiedzenia

Umowa o pracę na zastępstwo to umowa na czas określony zawarta po to, by wykonywać pracę za osobę nieobecną z usprawiedliwionej przyczyny. Nie podlega limitowi 33 miesięcy i trzech umów, a przy ciąży zastępczyni nie przedłuża się do dnia porodu. Wypowiedzenie liczy się jak przy każdej umowie terminowej: od 2 tygodni do 3 miesięcy.

Kodeks pracy, Dz.U. 2026 poz. 1245 · art. 25[1], 36 i 177

33 mies.

limit zwykłych umów terminowych, tu nie obowiązuje

3

umowy terminowe w limicie, tu bez limitu

5 dni

zawiadomienie PIP tylko dla innych umów terminowych

3 mies.

najdłuższy okres wypowiedzenia

Podstawa

Kiedy umowa na zastępstwo jest wolna od limitu 33 miesięcy

Zwykłe umowy na czas określony mieszczą się w limicie 33 miesięcy i trzech umów. Po przekroczeniu któregoś z nich pracownik jest traktowany jak zatrudniony na czas nieokreślony od następnego dnia (art. 25[1] § 1 i 3 k.p.). Umowa zawarta w celu zastępstwa pracownika w czasie jego usprawiedliwionej nieobecności jest z tego limitu wyłączona (§ 4 pkt 1). Chodzi o urlop macierzyński i rodzicielski, długotrwałe zwolnienie lekarskie, urlop bezpłatny czy inną nieobecność, którą pracodawca usprawiedliwił.

Wyłączenie ma jednak warunek. Zawarcie takiej umowy musi służyć zaspokojeniu rzeczywistego, okresowego zapotrzebowania i być niezbędne w świetle wszystkich okoliczności. Jeśli osoba zastępowana już nie wróci, a zastępca zostaje na jej stanowisku miesiącami po jej odejściu, trudno bronić celu zastępstwa. Taka umowa łatwo wchodzi w spór o obejście limitu, a pracodawca musi wykazać prawdziwą przyczynę.

Przedłużenie umowy w trakcie jej trwania uważa się za zawarcie nowej umowy (art. 25[1] § 2). Każde przedłużenie to więc nowy termin i nowy dokument. Jeśli zastępstwo ma trwać dłużej, niż planowano, przygotuj aneks do umowy o pracę przed dniem, w którym umowa miała się skończyć.

Ciąża

Umowa na zastępstwo a ciąża zastępczyni

Zwykła umowa na czas określony, która uległaby rozwiązaniu po upływie trzeciego miesiąca ciąży, ulega przedłużeniu do dnia porodu (art. 177 § 3 k.p.). Od tej reguły jest wyjątek: nie stosuje się jej do umowy zawartej w celu zastępstwa (§ 3[1]). Zastępczyni w ciąży odchodzi więc z końcem umowy, w dniu wpisanym w dokumencie.

Druga strona medalu: zakaz wypowiadania umowy w czasie ciąży działa tak samo (art. 177 § 1 i 4). Jeśli chcesz zakończyć zastępstwo przed terminem, wypowiedzenie nie wchodzi w grę, chyba że upada albo likwiduje się firma. Zostaje porozumienie stron, dlatego warto znać zasady rozwiązania umowy za porozumieniem stron i jej koszty. Przy sporze o powód zakończenia to pracodawca udowadnia, że przyczyna nie wiązała się z ciążą (art. 177 § 4[1]).

Wypowiedzenie i koszt

Okres wypowiedzenia umowy na zastępstwo i koszt dla firmy

W obecnym tekście Kodeksu pracy art. 33 jest uchylony, a art. 36 § 1 wyznacza okresy wypowiedzenia dla umów na czas nieokreślony i na czas określony jednakowo. Zastępstwo można więc wypowiedzieć jak każdą umowę terminową. Okres zależy od stażu u danego pracodawcy i kończy się w sobotę albo w ostatnim dniu miesiąca (art. 30 § 2[1]). Wypowiedzenie składa się na piśmie i wskazuje przyczynę (art. 30 § 3 i 4).

Staż u pracodawcyOkres wypowiedzeniaKoszt zastępcy w tym okresie
Do 6 miesięcy2 tygodnieok. 3 313 zł
6 miesięcy do 3 lat1 miesiąc6 626 zł
Co najmniej 3 lata3 miesiące19 878 zł

Założenie przykładu: pensja 5 500 zł brutto, składki pracodawcy około 20,48 proc., czyli około 6 626 zł miesięcznie kosztu zatrudnienia. Dwa tygodnie liczone jako połowa miesiąca. Własne dane policzysz w kalkulatorze kosztów pracodawcy.

Rachunek całego zastępstwa jest prosty. Zastępca za osobę na rocznym urlopie rodzicielskim kosztuje około 79 500 zł (12 razy 6 626 zł). Różnica jest w ryzyku. Umowa z konkretną datą końca wygasa bez wypowiedzenia i bez kosztu okresu wypowiedzenia. Umowa przedłużana kilkukrotnie albo rozwiązywana przed terminem kończy się wypowiedzeniem, a to w skrajnym przypadku trzy dodatkowe miesiące pensji. Gdy zastępstwo ma się skończyć szybciej, bo osoba zastępowana wraca, przeczytaj o wypowiedzeniu umowy o pracę przed złożeniem oświadczenia.

Zapisy umowy

Jak napisać umowę o pracę na zastępstwo, żeby się obroniła

  1. Cel. Wpisz wprost, że umowa jest zawarta w celu zastępstwa pracownika w czasie jego usprawiedliwionej nieobecności, i podaj rodzaj nieobecności.
  2. Data końca. Wpisz konkretny dzień zakończenia. Zapis o powrocie zastępowanej osoby bez daty utrudnia ustalenie, kiedy umowa wygasa.
  3. Stanowisko. Wskaż stanowisko zastępowanej osoby i zakres obowiązków, które przejmuje zastępca. To dowód, że zapotrzebowanie było rzeczywiste.
  4. Dokumenty. Przechowuj w aktach dokument potwierdzający nieobecność osoby zastępowanej. Okresy przechowywania opisuje strona o okresie przechowywania dokumentacji pracowniczej.

Jeśli rozważasz inną drogę, porównaj z umową na okres próbny i jej okresem wypowiedzenia albo z umową o pracę tymczasową przez agencję.

Plan Pracodawca

Zastępca, który odchodzi w zgodzie, nie pisze złej opinii.

Niejasny koniec umowy i spór o ciążę zastępczyni wracają w opiniach o firmie. Profil pracodawcy w Zpracy pozwala pokazać kandydatom, jak wygląda rekrutacja i praca u Ciebie, zanim ktoś zdecyduje się przyjść na zastępstwo.

Zobacz plan Pracodawca

Co obejmuje profil

  • Opis firmy, branża i miasto.
  • Benefity i informacja o rekrutacji.
  • Link do aktualnych ofert pracy.

Najczęstsze pytania

Pytania pracodawców o umowę na zastępstwo

Czy umowa na zastępstwo przedłuża się do porodu?

Nie. Zwykła umowa na czas określony, która kończy się po trzecim miesiącu ciąży, przedłuża się do dnia porodu (art. 177 § 3 k.p.). Ten przepis nie dotyczy umowy zawartej w celu zastępstwa pracownika w czasie jego usprawiedliwionej nieobecności (art. 177 § 3[1]). Umowa na zastępstwo kończy się w terminie z umowy.

Czy można zwolnić pracownicę w ciąży zatrudnioną na zastępstwo?

Wypowiedzenie jest zakazane, tak jak u każdej pracownicy w ciąży (art. 177 § 1 i 4 k.p.). Wyjątek to upadłość lub likwidacja pracodawcy. Umowa na zastępstwo wygasa z upływem czasu, na który ją zawarto (art. 30 § 1 pkt 4), a strony mogą ją też rozwiązać za porozumieniem.

Jaki jest okres wypowiedzenia umowy na zastępstwo?

Taki jak przy każdej umowie na czas określony: 2 tygodnie przy zatrudnieniu krótszym niż 6 miesięcy, 1 miesiąc przy co najmniej 6 miesiącach i 3 miesiące przy co najmniej 3 latach (art. 36 § 1 k.p.). Okres liczy się od zatrudnienia u danego pracodawcy. Wypowiedzenie wymaga formy pisemnej i wskazania przyczyny.

Ile umów na zastępstwo można zawrzeć z jedną osobą?

Limit 33 miesięcy i trzech umów na czas określony nie dotyczy umów zawartych w celu zastępstwa (art. 25[1] § 4 pkt 1 k.p.). Zawarcie takiej umowy musi jednak służyć rzeczywistemu, okresowemu zapotrzebowaniu i być niezbędne w świetle okoliczności. Kolejne zastępstwa bez realnej nieobecności są ryzykowne.

Czy o umowie na zastępstwo trzeba zawiadomić inspektora pracy?

Nie. Obowiązek zawiadomienia okręgowego inspektora pracy w ciągu 5 dni roboczych dotyczy tylko umów zawieranych z obiektywnych przyczyn po stronie pracodawcy (art. 25[1] § 4 pkt 4 i § 5 k.p.). Umowa na zastępstwo to osobna podstawa z pkt 1 i zgłoszenia nie wymaga.

Co wpisać w umowie na zastępstwo?

Przepis mówi o celu zastępstwa, a wykazać go musi pracodawca. Wpisz w umowie, że zatrudniasz w celu zastępstwa, podaj rodzaj nieobecności (urlop rodzicielski, długie zwolnienie), stanowisko zastępowanej osoby i konkretną datę końca. Nazwiska osoby zastępowanej możesz nie podawać ze względu na dane osobowe.

Sprawdź firmę